Zamanı Olmayan İçin: Bakımı Kolay Bitkiler

Bahçe, çoğu zaman zamanı bol olanların işi gibi görünür. Oysa bir bahçenin ne kadar emek istediğini büyük ölçüde bitki seçimi belirler. Doğru türlerle kurulmuş bir alan, haftada bir saatlik ilgiyle bile yeşil kalır; yanlış seçimlerle kurulmuş bir alan ise her gün başında beklemenizi ister. Aşağıda, meşgul bir programa uyacak şekilde bahçe kurmanın adımlarını sırayla ele alıyoruz.

Bakımı kolay bitki ne demektir?

Pratikte üç özelliğin bir araya gelmesini kastediyoruz:

• Az su: Kökleri derine inen, yaprakları küçük ya da tüylü, kuraklığa dayanıklı türler.
• Az gübre: Zayıf toprakta da yaşayan, aşırı besinle bozulan değil, idare eden bitkiler.
• Az hastalık: Yaprak hastalıklarına ve yaygın zararlılara doğal direnci yüksek olanlar.

Bu üç başlığı birlikte karşılayan bitkiler genellikle Akdeniz kökenli çalılar, aromatik otlar ve çok yıllık süs bitkileridir. Domates, salatalık, kabak gibi hızlı büyüyen ve bol meyve veren türler ise doğaları gereği çok su ve besin ister; onları tamamen dışlamak gerekmez, ama bahçenin omurgasını onlara kurmamak gerekir.

Adım adım kurulum

1. Alanı gerçekçi biçimde ölçün

   Kaç metrekareyi gerçekten takip edebileceğinizi düşünün. Meşgul biri için 4-6 metrekarelik iyi bakılmış bir alan, 20 metrekarelik bakımsız bir alandan çok daha tatmin edicidir. Balkonda çalışıyorsanız saksı sayısını baştan sınırlayın; her saksı ayrı bir sulama görevi demektir.

2. Toprağı bir kez, iyi hazırlayın

   Bakımı azaltmanın en büyük kısayolu, kurulum aşamasında toprağa yatırım yapmaktır. İyi yanmış organik gübre veya kompostla zenginleştirilmiş, drenajı düzgün bir toprak yıllarca sizin yerinize çalışır. Ağır killi topraklarda kum ve organik madde ile gevşetme, kumlu topraklarda ise su tutma kapasitesini artırmak için kompost ekleme işe yarar. Toprak türlerini ve hazırlığını ayrıntılı anlatan rehberi bir kez okumak, sonraki beş yılın işini hafifletir.

3. Çok yıllıkları omurga yapın

   Her yıl yeniden ekim yapmak zaman ister. Bunun yerine bir kez dikip yıllarca yararlandığınız türleri merkeze alın. Biberiye, adaçayı, kekik, lavanta, oğulotu, nane (ayrı saksıda), fesleğen dışındaki çok yıllık otlar bu grubun tipik örnekleridir. Süs tarafında ise sedum, lavanta, gaura, ekinezya, aslanağzı türleri az ilgiyle iyi görünür.

4. Sebze tarafında dayanıklı olanları seçin

   Sebze yetiştirmek istiyorsanız hızlı ve sorunsuz olanlarla başlayın. Roka, marul, pazı, ıspanak, maydanoz, taze soğan; bunlar kısa sürede hasada gelir ve hastalık baskısı düşüktür. Pazı özellikle sabırlıdır: bir kez tutunduğunda aylarca yaprak verir. Yeşil yapraklıların yetiştirilmesine dair ayrıntılar ayrı bir yazının konusu, ama temel kural şu: gölgeyi tolere ederler ve hata affederler.

5. Sulamayı sisteme bağlayın

   Kolay bakılı bahçe bitkileri bile ilk yıl düzenli su ister. El ile sulamak yerine damlama hattı kurmak, zamanı olmayan biri için en değerli yatırımdır. Basit bir zamanlayıcı ile sabah erken saatlere ayarlanmış kısa ama derin sulamalar, sık ve yüzeysel sulamadan hem daha etkili hem daha ekonomiktir. Sulamanın zamanı, miktarı ve yöntemi üzerine düşünmek, bitki seçimi kadar belirleyicidir.

6. Toprağı malçlayın

   Kıyılmış kuru yaprak, saman, ağaç kabuğu veya kompost ile 5-7 santimlik bir malç örtüsü hem buharlaşmayı azaltır hem yabancı ot çıkışını büyük ölçüde engeller. Bu tek işlem, sulama ve ot çapalama işinizin önemli bir bölümünü ortadan kaldırır.

7. Gübrelemeyi takvime bağlayın

   Az gübre isteyen bitkilerle çalışıyorsanız yılda iki uygulama çoğu zaman yeterlidir: ilkbahar başında organik takviye, yaz ortasında hafif bir destek. Aromatik otlarda aşırı azot, aromayı zayıflatır ve gövdeyi yumuşatarak hastalığa açık hale getirir. Yani burada "daha az" gerçekten daha iyidir.

8. Aynı sulama ihtiyacına sahip olanları gruplayın

   Lavanta ile marulu yan yana dikmek, ikisini de mutsuz eder. Susuzluğa dayanıklıları bir yatakta, düzenli su isteyenleri başka bir yatakta toplayın. Böylece tek bir sulama kararı, o bölgedeki tüm bitkiler için doğru olur.

Zorluk düzeyine göre kısa liste