Mevsim Takvimi: Her Ayda Bahçeye Neler Yapılır
Bahçede işleri zamanında yapmak, çoğu zaman ne yaptığınızdan daha belirleyicidir. Aynı budama Şubat'ta bitkiyi güçlendirirken Mayıs'ta zayıflatabilir; aynı sulama Temmuz'da hayat kurtarırken Kasım'da kök çürüklüğüne davetiye çıkarır. Bu yüzden deneyimli bahçıvanların çoğu kafasında bir takvim taşır. Aşağıda ay ay ilerleyen, bahçede mevsimlik işler listesi olarak kullanabileceğiniz pratik bir plan bulacaksınız.
Not: Tarihler Türkiye'nin ılıman bölgeleri için ortalama kabul edilebilir. Yüksek rakımda ve iç bölgelerde her işi iki-üç hafta geriye, kıyı kesimlerinde ise öne almanız gerekebilir. Ölçüt takvim değil, son don tarihi ve toprak sıcaklığıdır.
Ay Ay Bahçe Takvimi
-
Ocak – Planlama ve dinlenme. Bahçe uykuda, siz masadasınız. Geçen yılın notlarını gözden geçirin, hangi yatağa ne ekeceğinize karar verin. Aynı yere aynı aileden bitki gelmesin (münavebe). Tohum siparişlerini bu ayda tamamlamak, kaliteli çeşitleri stok tükenmeden bulmanın en kolay yolu. Aletleri bileyin, yağlayın.
-
Şubat – Kış budaması. Don riski azaldığında ama tomurcuklar kabarmadan önce meyve ağaçlarının kuru, hastalıklı ve içe dönük dallarını alın. Asma ve gül budaması da bu döneme girer. Budama sonrası kışlık ilaçlama (bordo bulamacı gibi) mantar sporlarını ciddi biçimde azaltır. Fideliklerde biber, patlıcan, domates tohumlarını iç mekânda çimlendirmeye başlayabilirsiniz.
-
Mart – Toprak ve ilk ekimler. Toprak avucunuzda top olup dağılıyorsa işlenmeye hazır. Yanmış hayvan gübresi veya kompostu 15–20 cm derinliğe karıştırın; toprak yapısını ve türünü bilmek burada işinizi kolaylaştırır. Soğuğa dayanıklı türler doğrudan tarlaya girer: ıspanak, marul, roka, turp, bezelye, soğan, sarımsak. Yeşil yapraklıları haftalık aralıklarla azar azar ekmek, hasadı aylara yayar.
-
Nisan – Fidelerin sahaya çıkışı. Son dondan sonra domates, biber, salatalık, kabak fideleri dikilir. Fideleri dikmeden bir hafta önce dışarıda kademeli olarak alıştırın. Dikimle birlikte destek çubuklarını yerleştirin; sonra kök zedelemek istemezsiniz. Çiçekli bitkilerin yazlık soğanları da bu ayda toprağa girer. Malç serimi için erken değil, tam zamanı.
-
Mayıs – Büyüme ve gözetim. Bitkiler hızlı büyüdüğü için besin talebi artar. Gübreleme planınızı meyve veren ve yaprak veren bitkiler için ayırın: yapraklılara azot ağırlıklı, meyvelilere çiçeklenmeden sonra potasyum ağırlıklı destek. Yaprak bitleri ve unlu bit ilk kolonilerini bu ayda kurar; erken fark edilen zararlıyla sabunlu su bile baş edebilir. Domateste koltuk sürgünlerini almaya başlayın.
-
Haziran – Sulama düzeni. Sıcak arttıkça sulamayı sıklaştırmak değil, derinleştirmek gerekir. Sabah erken, kök bölgesine, seyrek ama bol su; yaprak ıslatmaktan kaçının. Damlama sistemi kurmak için ideal dönem. İlk hasatlar başlar: bezelye, marul, turp, çilek.
-
Temmuz – Koruma ayı. Yeni ekim yerine mevcudu ayakta tutmaya odaklanın. Malç kalınlığını kontrol edin, buharlaşmayı azaltın. Yaprak yakan öğle sulamasından, aşırı gübreden kaçının. Ay sonunda sonbahar için lahana, brokoli, pırasa fidelerini yetiştirmeye başlayabilirsiniz.
-
Ağustos – Sürekli hasat. Domates, biber, patlıcan, fasulye günaşırı toplanmalı; olgun meyve dalda kaldıkça bitki yeni meyve bağlamayı yavaşlatır. Boşalan yataklara ıspanak, turp, roka ekin. Meyve ağaçlarında dal kırılmasını önlemek için gerekiyorsa destek verin.
-
Eylül – Geçiş. Yazlık bitkilerin sökümüne başlayın, hastalıklı bitki artıklarını komposta atmayın. Çim ekimi ve yamaların onarımı için en uygun ay. Sardunya, begonya gibi çok yıllıkları saksıya alıp kışlığa hazırlayabilirsiniz.
-
Ekim – Toprağı kışa hazırlama. Sarımsak ve soğan dikimi, lale-nergis gibi soğanlı çiçeklerin toprağa girişi bu ay. Kompost yığınını yaprakla besleyin. Meyve ağacı dikimi için yaprak dökümü sonrası ideal dönem başlar.
-
Kasım – Kapatma. Sulamayı belirgin şekilde azaltın. Ağaç diplerine çürümüş gübre ve malç serin, genç fidanların gövdesini beyaz badana veya koruyucu kılıfla dondan koruyun. Damlama hatlarının suyunu boşaltın.
-
Aralık – Değerlendirme. Verim kayıtlarını yazın: hangi çeşit tuttu, hangisi hastalandı, hangi yatak fazla su tuttu. Balkon ve saksı bahçesi olanlar için bu ay iç mekân yeşillikleri, maydanoz ve fesleğen saksılarıyla üretimi sürdürme zamanı.